Hoogbegaafde leerlingen zijn snelle denkers. Ze leggen vaak verbanden waar jij en ik niet aan zouden denken.
2 à 3 procent van alle leerlingen is hoogbegaafd. Hoogbegaafde leerlingen zitten op het vmbo, havo en vwo maar ook op het mbo! Dus de kans is groot dat jij ook een of meerdere hoogbegaafde leerlingen lesgeeft.
Dit kan de leerling zijn die snel afhaakt bij jouw uitleg maar wel de goede antwoorden kan geven. Of die leerling die met creatieve antwoorden komt die je niet verwacht.
Hoe doe je nu recht aan hun ontwikkeling?
Hoe maak je jouw onderwijs passender, wetende dat je een volle klas voor je neus hebt met verschillende leerlingen?
Ik heb wat tips die je morgen al kan uitvoeren.
Compacten
De eerste stap is schrappen! Deze leerlingen hebben minder herhaling nodig dan de anderen. Kijk kritisch naar de opgaven en laat ze die opgaven overslaan die meer van hetzelfde zijn. Onnodige herhaling is funest voor hun motivatie.
Verrijken
De volgende stap is om complexere opdrachten te geven zodat ze hun hersens kunnen laten kraken. Of hun creativiteit kwijt kunnen. Mogelijk geeft het lesboek hier al opties voor. Of je bedenkt zelf mooie opdrachten.
Laat ze een ontwerp maken: een formule die de x-as snijdt op 2 specifieke plekken. Of laat ze zaken met elkaar vergelijken: het leven van Napoleon en Trump. Een betoog schrijven vanuit een origineel standpunt; die van een vulkaan? Waarbij je ervoor zorgt dat de link met de lesstof duidelijk is natuurlijk.
De taxonomie van Bloom geeft hier mooie handvaten voor.
Versnellen
En ja, het kan ook zijn dat ze echt toe zijn aan lesstof van een hoger leerjaar. Dat is doorgaans lastiger te realiseren in het reguliere onderwijs met het leerjaarsysteem. Daar begint een grotere uitdaging om te kijken wat er toch mogelijk is.
Een optie is om de leerling in de huidige klas de lesstof van een hoger jaar te laten doorwerken. Dit vraagt echter veel zelfstandigheid van de leerling en flexibiliteit van de docent.
Mooier is het eventueel als de leerling ook lessen in een hoger jaar kan volgen.
Het lesrooster is hier niet op aan te passen. Maar misschien is het binnen het bestaande rooster toch mogelijk om lessen in andere klassen van een hoger leerjaar te volgen. Dat is nu nog niet zo gebruikelijk en misschien onwennig voor de leerlingen. Maar als we dit meer gaan doen, dan wordt dit vanzelf meer normaal en kunnen leerlingen een passender route door het onderwijs gaan volgen!
Waarom zou een leerling dit gaan doen? Wat heeft het voor zin om sneller door de stof te gaan, behalve het behoud van motivatie?
De wet biedt ruimte om leerlingen eerder hun eindexamen te laten doen. Als ze vakken eerder afronden, dan houden ze tijd over in hun laatste jaar. Bijvoorbeeld om modules aan de universiteit te volgen. Of om in meer vakken eindexamen te doen. En daarmee wordt het interessant voor ze.
Wil je hier meer over weten?
Hier vind je uitleg over verschillende typen hoogbegaafde leerlingen met daarbij wat ze nodig hebben. Want ze kunnen onderling erg verschillend zijn en deze typering helpt je hierbij om dit beter te duiden.
Verder lees je in mei 2026 meer over differentieren in de les in mijn artikel in Van12tot18. OVer hoe je met kleine ingrepen in een volle klas toch je onderwijs passender kunt maken en de motivatie van de leerlingen hoog kan houden.
Of je neemt contact met mij op om samen te kijken naar hoe jij jouw onderwijs passender kan maken! Ik kijk en denk graag met je mee.
Meesterlijke Mail; jouw gids door het schooljaar in het voortgezet onderwijs. Abonneer je hier: