Het is zinvol om mee te kijken in de les. Zonder meer, maar hoe leer je er nou wat van?
Tijdens de lerarenopleiding loop je stage en zit je achterin de klas. Later in je loopbaan kan het ook voorkomen dat je eens meekijkt bij een les. En eigenlijk doen we dat in het voortgezet onderwijs veel te weinig volgens mij. Er is zoveel winst mee te behalen!
Maar hoe kijk je dan? Dat hangt ervan af waarom je meekijkt in de les. Het kan zijn dat je wilt leren van een andere docent. Of je bent benieuwd naar de dynamiek van een klas gedurende de dag, bij verschillende vakken. Of je wilt het gedrag van een individuele leerling begrijpen. Ik loop ze langs:
Leren van een andere docent
Wat doet de docent? Die vraag staat centraal. En dan ook letterlijk:
- wat zegt de docent?
- wat communiceert de docent met het lichaam? Denk maar aan de vinger voor je mond houden om te vragen om stilte.
- waar is de docent in het lokaal?
“De les begon rustig”, las ik eens in een observatie. Ja dat is mooi, maar wat deed die docent waardoor de les rustig begon?
Wat zei de docent? En met welke toon, welk volume? Vermoedelijk straalde de docent ook rust uit.. waar zag je dat aan? De docent bewoog rustig, sprak wat zachter..
En bij die ordeverstoring? Hoe bewoog de docent; wat zei de docent? Hoe hebben de leerlingen door dat het de docent menens is?
Maar het is misschien ook wel gezellig in de les; hoe komt dat? Geeft de docent complimenten, is de docent vrolijk (en waar merk je dat dan aan)…
Wanneer je zo precies mogelijk noteert wat de docent doet, leer je zoveel meer!
En natuurlijk is het een goed idee om dit ook na te bespreken met de docent die je geobserveerd hebt. Want misschien vraag je je wel af waarom de docent doet wat hij of zij doet. Dat zijn goede vragen om te stellen!
De dynamiek van de klas gedurende de dag
Het kan helpen om eens een aantal uur met een klas mee te lopen. Dan kan zijn omdat het onrustig is in de klas, bij bepaalde lessen. Maar het kan ook zijn dat de sfeer in de klas onveilig is. Allemaal redenen om eens mee te gaan kijken.
Bij welke les is de klas rustig? En waar komt dat dan door? Het kan zijn dat de klas het eerste uur van de dag rustig is, en dat ze na de lunchpauze juist heel druk zijn. Het kan ook zijn dat ze bepaalde vakken leuker vinden. Dat zijn omstandigheden waar je weinig invloed op hebt. Het helpt wel om je hiervan bewust te zijn.
Je kunt ook kijken naar welk type les aansluit bij de groep. Werken ze goed als ze zelfstandig mogen werken? Of juist in groepjes? Als ze iets creatiefs mogen doen, of gewoon opdrachten uit het boek gaan maken? Welke werkvorm sluit aan?
En dan is er de dynamiek van de groep. Welke leerling drukt zijn stempel op de sfeer? En hoe anticiperen de docenten hier dan op?
Wat gebeurt er onderling; en misschien wel juist in de momenten tussen de lessen in? Want als er op de gang geduwd en getrokken wordt, dan komt die verstandhouding ook jouw lokaal in. Dan is het harder werken om de sfeer weer goed te krijgen.
Wanneer je deze zaken in kaart brengt, komen er automatisch ideeën naar voren om adequaat te gaan handelen in deze klas.
Het gedrag van een individuele leerling
Het kan zijn dat het gedrag van een enkele leerling vragen oproept. Vaak is dat bij afwijkend gedrag en lukt het de docenten niet zo makkelijk om deze leerling te sturen. Nou ben je als docent geen afgestudeerd pedagoog, maar het kan leerzaam zijn om een leerling eens te observeren. Om te zien waar deze leerling goed op reageert.
In dit geval let je dus vooral op de interacties van de leerling met zijn omgeving. Hoe reageert de leerling op de docent? Welke acties van docenten zijn helpend en op welke acties reageert de leerling niet? Hoe is de communicatie met andere leerlingen? Hoe benaderen andere leerlingen deze leerling? En hoe benadert de leerling de anderen?
Het mooiste is het wanneer je de behoefte van de leerling naar boven kan halen. Wanneer de docent bijvoorbeeld erg gestructureerd is en deze leerling daar goed op reageert, dan is structuur waarschijnlijk helpend.
Het komt ook voor dat een leerling niet goed gaat met een mannelijke of juist vrouwelijke docent. Daar is natuurlijk weinig aan te doen, maar bewustwording is dan toch de eerste stap om hier verandering in te krijgen.
Waar gaat de leerling goed op? En waar raakt de leerling door van slag? Daar let je op als je focust op het gedrag van een leerling.
Maar nogmaals.. we zijn geen pedagogen en het kan ook altijd zinvol zijn om even in het leerlingvolgsysteem te kijken of er al iets bekend is.
Dus. Des te specifieker je kijkt en des te concreter je gedrag beschrijft, des te meer je ervan leert. En laten we vooral meekijken met elkaar. Zodat we blijven leren in de praktijk!
Als starter in het onderwijs staat je veel nieuws te wachten. Maak het jezelf makkelijker en abonneer je op Meesterlijke Mail!
Meesterlijke Mail; jouw gids door het schooljaar in het voortgezet onderwijs. Abonneer je hier: